ဘုရင်မင်းခေါင်

ဘုရင်မင်းခေါင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၃၇၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် စွာစော်ကဲ၏ သားတော် စောကူးကြီးနှင့် တောင်တွင်းကြီးစား၏ သမီးတော်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး၊ ငယ်မည်မှာ မင်းဆွေ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘုရင့်သားမြေးတဦးဖြစ်သော်လည်း နန်းတွင်းနှင့် ဝေးကွာရာ ငှက်ပစ်တောင်ဒေသတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးစွာ ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ တောသူတောင်သားများနှင့် ရင်းနှီးစွာနေထိုင်ခဲ့ရသောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ ဒုက္ခကို ကိုယ်ချင်းစာနားလည်ခဲ့ပြီး၊ ကြံ့ခိုင်သန်မာကာ လေးအတတ်ပညာတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည်။ ထိုအရပ်၌ပင် "ငနွယ်" အမည်ရှိသော သူငယ်ချင်းတဦးနှင့် အလွန်ခင်မင်ရင်းနှီးခဲ့ရာ၊ ထိုသူငယ်ချင်းမှာ နောင်တွင် အင်းဝရာဇဝင်၌ ထင်ရှားမည့် ပညာရှိဝန်ကြီး ငရာဇာ ပင်ဖြစ်လေသည်။

၁၄၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘိုးတော် စွာစော်ကဲ နတ်ရွာစံပြီးနောက် ဦးရီးတော် တရဖျား နန်းတက်ခဲ့သော်လည်း ၅ လအကြာတွင် လုပ်ကြံခံရသဖြင့် ထီးနန်းမှာ အရှင်မဲ့ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ မှူးမတ်များက ထီးနန်းကို ဆက်ခံရန် မင်းဆွေအား ရှာဖွေခဲ့ကြသော်လည်း သူက မင်းဖြစ်ရန် စိတ်မဝင်စားဘဲ ထွက်ပြေးပုန်းရှောင်နေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဝန်ကြီးငရာဇာ၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့်သာ ထီးနန်းကို လက်ခံတော်မူခဲ့သည်။ ၁၄၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် "မင်းခေါင်" (မင်းကောင်းမင်းမြတ်) ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်၌ နန်းတက်ခဲ့သည်။

နန်းတက်စတွင် ဦးရီးတော် ရမည်းသင်းစား မဟာပြောက်၏ ပုန်ကန်မှု၊ ညီတော်သိဒ္ဒတ်၏ စိတ်ဝမ်းကွဲမှု၊ ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုတို့ကြောင့် တိုင်းပြည်မှာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် သဘောထားကြီးမြတ်ပြီး ရန်သူကိုပင် မေတ္တာဖြင့် အောင်နိုင်သူဖြစ်သည့်အလျောက်၊ ညီတော်သိဒ္ဒတ်ကို ပြန်လည်စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးငရာဇာ၊ သိင်္ဂသူ၊ မင်းရာဇာ အစရှိသော ပညာရှိအမတ်များကိုလည်း အရေးပေးမြှောက်စားခဲ့သည်။

ဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက်တွင် အကြီးမားဆုံးသော စိန်ခေါ်မှုမှာ ဟံသာဝတီဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် ဖြစ်ပွားသော "အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ် ၄၀ စစ်ပွဲ" ပင် ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ပွဲသည် သူနန်းမတက်မီကပင် စတင်ခဲ့သော်လည်း သူ၏လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၄၀၄ ခုနှစ်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်သည် အလုံးအရင်းဖြင့် ရေတပ်ကြီးဖွဲ့ကာ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်လာပြီး အင်းဝနေပြည်တော်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းခေါင်သည် အင်းဝမြို့ကို ခိုင်ခံ့အောင် ပြင်ဆင်ထားသဖြင့် ရာဇာဓိရာဇ် မသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပေ။

ဘုရင်မင်းခေါင်၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ဖခင်ထက်ပင် စစ်ရေးတွင် ပိုမိုထက်မြက်သော စစ်ဘုရင်တပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းရဲကျော်စွာ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် အင်းဝတပ်များသည် ဟံသာဝတီပိုင်နက်ထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းခေါင်သည် သားတော်၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို အားကိုးအားထားပြုခဲ့သော်လည်း၊ သားတော်၏ တဇွတ်ထိုးနိုင်မှုနှင့် ရက်စက်မှုများကိုမူ မကြာခဏ ထိန်းသိမ်းတားမြစ်ခဲ့ရသည်။

၁၄၁၅ ခုနှစ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော အဆုံးရှုံးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ သားတော်မင်းရဲကျော်စွာ ဒလတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးကြောင်း သတင်းကြားသောအခါ ဘုရင်မင်းခေါင်သည် "ငါ့သားကြီး သေပြီ၊ ငါ့မှာ လက်ရုံးပြုတ်ပြီ" ဟု ဆိုကာ အလွန်တရာ ကြေကွဲဝမ်းနည်းတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်ရေး၌ စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ တိုင်းရေးပြည်ရာများကို လစ်ဟင်းကာ ဘာသာတရားကိုသာ ဇောက်ချလုပ်ကိုင်တော်မူတော့သည်။

ဘုရင်မင်းခေါင်သည် ၁၄၂၂ ခုနှစ်တွင် သက်တော် ၄၉ နှစ်၌ နတ်ရွာစံတော်မူခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာရာဇဝင်တွင် "မင်းကျင့်တရားနှင့် ညီသောမင်း" အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး ပြည်သူကို ကြင်နာသနားတတ်သူ၊ ဆင်းရဲသားဘဝကို နားလည်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ သူ၏ မေတ္တာတရားကြီးမားပုံကို ဖော်ပြသည့် သာဓကတခုမှာ၊ သူ့အား လုပ်ကြံရန်လာသော ငနုဆိုသူကို ဖမ်းမိသောအခါ မသတ်ဘဲ "နင့်ဓားက တုံးလှသည်၊ သွား၍ သွေးချေဦးလော့" ဟု ဆိုကာ လွှတ်ပေးလိုက်ရာ၊ ငနုသည် ဘုရင့်မေတ္တာတော်ကြောင့် နောင်တွင် သစ္စာရှိသော ကိုယ်ရံတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သူသည် စာပေကိုလည်း အားပေးခဲ့သည်။ သူ၏လက်ထက်တွင် နောင်တခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းမည့် ရှင်မဟာသီလဝံသ၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ကဲ့သို့သော စာဆိုတော်ကြီးများ၏ အခြေခံမျိုးစေ့များဖြစ်သော ပျို့ကဗျာအရေးအသားများ စတင်ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ သူ၏ဘဝဇာတ်ကြောင်းမှာ ဆင်းရဲသားဘဝမှ ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ကြီးကျယ်သောစစ်ပွဲများကို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ကာ၊ အဆုံးတွင် သားရတနာကို ဆုံးရှုံးရသည့် ကြေကွဲဖွယ်ရာဇာတ်သိမ်းဖြင့် ပြီးဆုံးခဲ့ရသော ဒရမ်မာဆန်သည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းတခုပင် ဖြစ်သည်။