မင်းဗာကြီး

မင်းဗာကြီးကို ၁၄၉၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပြီး၊ ခမည်းတော်မှာ မင်းရာဇာဖြစ်ကာ မယ်တော်မှာ စောနန္ဒီ ဖြစ်သည်။ ၁၅၃၁ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်ခဲ့သည်။ သူ၏ အစ္စလာမ်ဘွဲ့အမည်မှာ "ဇာဘောက်ရှား" (Zabauk Shah) ဖြစ်သည်။ သူနန်းတက်ချိန်သည် ရခိုင်သမိုင်းတွင် အလွန်အရေးကြီးသောကာလ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် တပင်ရွှေထီး၏ တောင်ငူအင်ပါယာ ကြီးထွားလာနေပြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂေါဒေသမှာ နိုင်ငံရေးမတည်မငြိမ် ဖြစ်နေခဲ့သည်။

မင်းဗာကြီးသည် စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ထူးချွန်သော ဘုရင်တပါးဖြစ်သည်။ သူသည် နန်းတက်စကပင် တိုင်းပြည်ကာကွယ်ရေးကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦးမြို့ကို ရေမြောင်းများ၊ ကျုံးများ၊ မြို့ရိုးများဖြင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး "ရန်သူလာလျှင် ရေဖွင့်ချ၍ တိုက်မည်" ဟူသော ရေကြောင်းခံတပ်ဗျူဟာကို ဖန်တီးခဲ့သည်။

၁၅၃၂ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂေါ (၁၂ မြို့) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး စစ်တကောင်း (Chittagong)၊ ရာမူး၊ ဒက္ကား စသော မြို့များကို ရခိုင်ပိုင်နက်ထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီသင်္ဘောသားများကို ကြေးစားအဖြစ် ငှားရမ်းသုံးစွဲပြီး ၎င်းတို့၏ အမြောက်နှင့် သေနတ်နည်းပညာကို ရယူခဲ့သည်။

၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် တပင်ရွှေထီးဦးဆောင်သော တောင်ငူတပ်များ ရခိုင်သို့ ချီတက်လာခဲ့သည်။ သံတွဲမြို့စားက သစ္စာဖောက်ပြီး တပင်ရွှေထီးအား လမ်းပြခေါ်ဆောင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ငူတပ်များသည် အင်အားအလွန်ကြီးမားသော်လည်း မင်းဗာကြီး၏ ခံတပ်များမှာ အလွန်ခိုင်ခံ့သည်။ ပေါ်တူဂီအမြောက်တပ်များက မြို့ရိုးပေါ်မှ ပစ်ခတ်သဖြင့် တောင်ငူတပ်များ အထိနာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရခိုင်ဘုန်းတော်ကြီးများက ကြားဝင်ဖြန်ဖြေသဖြင့် တပင်ရွှေထီးသည် မြောက်ဦးကို မသိမ်းနိုင်ဘဲ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ ဤသည်မှာ တပင်ရွှေထီး၏စစ်သမိုင်းတွင် ရှားပါးသော ရှုံးနိမ့်မှုတခု ဖြစ်သည်။

၁၅၄၆-၄၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တောင်ငူတပ်များ လာရောက်တိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ ဤတကြိမ်တွင်လည်း မင်းဗာကြီးသည် ရေတပ်နှင့် ကုန်းတပ်ကို ဟန်ချက်ညီညီသုံး၍ ခုခံခဲ့သည်။ ရေတမံများကို ဖွင့်ချလိုက်သဖြင့် တောင်ငူတပ်များ ရေလွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တပင်ရွှေထီးသည် မင်းဗာကြီးနှင့် မိတ်ဆွေဖွဲ့ကာ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ပြီး ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။

မင်းဗာကြီးသည် သာသနာရေးတွင်လည်း ထူးချွန်ခဲ့သည်။ ၁၅၃၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဦးမြို့၌ "သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီး" (Shittaung Pagoda) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤဘုရားသည် "ရန်အောင်ဇေယျ" (Victory Pagoda) ဟုလည်း ခေါ်တွင်ပြီး ဘင်္ဂေါ ၁၂ မြို့ကို အောင်မြင်ခြင်းအထိမ်းအမှတ်ဖြင့် တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားသည် ဂူဘုရားပုံစံဖြစ်ပြီး ကျောက်ဆစ်လက်ရာများ အလွန်မြောက်ကာ၊ အတွင်းလိုဏ်ပတ်လမ်းများတွင် ၅၅၀ ဇာတ်တော်များကို ကျောက်ဆစ်ရုပ်ကြွများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ရခိုင်ဗိသုကာလက်ရာ၏ အထွတ်အထိပ်ပင် ဖြစ်သည်။

မင်းဗာကြီးလက်ထက်တွင် "ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်း" ကဲ့သို့သော စာပေလက်ရာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူသည် တိုင်းပြည်ကို ၂၂ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၅၃ ခုနှစ်တွင် သက်တော် ၆၀ အရွယ်၌ နတ်ရွာစံတော်မူခဲ့သည်။ မင်းဗာကြီးသည် ရခိုင်သမိုင်းတွင် "ကာကွယ်ရေးနှင့် တည်ဆောက်ရေးဘုရင်" အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ သူ၏ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများကြောင့် ရခိုင်ပြည်သည် အင်အားကြီးမားသော တောင်ငူအင်ပါယာ၏ ဝါးမျိုခြင်းကို မခံရဘဲ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ရခိုင်လူမျိုးတို့က အမျိုးသားသူရဲကောင်းအဖြစ် ယနေ့တိုင် လေးစားဂုဏ်ပြုကြသည်။