သခင်စိုး

သခင်စိုးကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ (အချို့မှတ်တမ်းများတွင် မုဒုံမြို့ဟု ဆိုကြသော်လည်း မော်လမြိုင်ဇာတိဖြစ်သည်ကို အများစုက လက်ခံကြသည်။) သူသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ပညာဉာဏ်ထက်မြက်ပြီး စာဖတ်အား အလွန်ကောင်းသူတဦးဖြစ်သည်။ ရေနံချောင်းမြို့ရှိ ဘီအိုစီ (BOC) ရေနံကုမ္ပဏီတွင် စာရေးအဖြစ် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့စဉ်ကတည်းက အင်္ဂလိပ်စာကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက်ခဲ့ပြီး မာ့က်စ်ဝါဒ (Marxism) စာပေများကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သခင်စိုးအမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ သူသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးအတွင်း လက်ဝဲစာပေများ ပြန့်ပွားရေးအတွက် အဓိကမောင်းနှင်သူတဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကွန်မြူနစ်ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း

၁၉၃၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဘားလမ်း (ယခု မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်း) ရှိ အခန်းကျဉ်းတခု၌ မြန်မာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) ကို လျှို့ဝှက်စွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တည်ထောင်သူများတွင် သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ဗဟိန်း၊ ရဲဘော်ဂိုရှယ် (သခင်ဘတင်) တို့နှင့်အတူ သခင်စိုးသည် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သခင်စိုးသည် ပါတီ၏ သဘောတရားရေးရာ ဦးဆောင်သူ (Ideologue) ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးလမ်းစဉ်များကို ချမှတ်ရာတွင် အဓိကကျသူ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ သုံးသပ်ချက်အရ သခင်အောင်ဆန်းသည် လက်တွေ့ကျသော ခေါင်းဆောင်မှု (Pragmatic Leadership) ကို ပေးစွမ်းပြီး၊ သခင်စိုးမှာမူ သဘောတရားရေးရာ ဆရာတဆူသဖွယ် ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ဆိုကြသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး

သခင်စိုး၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးအချက်မှာ ဂျပန်ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သခင်အောင်ဆန်းနှင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့ ဂျပန်အကူအညီယူရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် သခင်စိုးသည် ဂျပန်တို့မှာ ဖက်ဆစ်များဖြစ်သဖြင့် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မပူးပေါင်းသင့်ကြောင်း ပြတ်ပြတ်သားသား ဟောပြောခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်ကတည်းက "ဖက်ဆစ် ဓားပြကို တော်လှန်ကြ" စာတမ်းကို ရေးသားပြီး ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေးလမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဂျပန်ခေတ်တလျှောက်လုံးတွင် သခင်စိုးသည် ဧရာဝတီတိုင်း ဒေးဒရဲနှင့် ဖျာပုံနယ်များတွင် ပုန်းအောင်းကာ မြေအောက်တော်လှန်ရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့တွင် စစ်ဝန်ကြီးဖြစ်နေစဉ် သခင်စိုးထံသို့ လျှို့ဝှက်လာရောက်တွေ့ဆုံပြီး ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် တိုင်ပင်ခဲ့ရကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် အတိအလင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် သူ့အား ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး၏ "ဖခင်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။

ဂိုဏ်းဂဏ ကွဲပြားခြင်း (အလံနီနှင့် အလံဖြူ)

စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွင်း အကြီးအကျယ် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် အာအယ်လ်ဘရောက်ဒါ (Earl Browder) ၏ လမ်းစဉ်ဖြစ်သော "လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်မပါဘဲ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီနည်းဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် တည်ဆောက်ရေး" (Browderism) ကို သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်သိန်းဖေမြင့်တို့က လက်ခံယုံကြည်သည်ဟု သခင်စိုးက စွပ်စွဲခဲ့သည်။ သခင်စိုးသည် စတာလင် (Stalin) ၏ တင်းမာသောလမ်းစဉ်ကို လိုလားသူဖြစ်ပြီး အခြားခေါင်းဆောင်များကို "ပြင်ဆင်ရေးသမားများ" (Revisionists) ဟု ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့သည်။

၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး၌ သခင်စိုးက သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်သိန်းဖေမြင့်တို့ကို ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် လူများစုက မထောက်ခံသဖြင့် သခင်စိုးက မိမိ၏လူများကို ခေါ်ထုတ်ကာ သီးခြားပါတီ ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုပါတီကို "ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)" (Communist Party of Burma - CPB) ဟုခေါ်ပြီး လူထုက "အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကျန်ရစ်ခဲ့သော သခင်သန်းထွန်းဦးဆောင်သည့် ပါတီကိုမူ "ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ" (Burma Communist Party - BCP) သို့မဟုတ် "အလံဖြူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးနှင့် မြေအောက်ဘဝ

သခင်စိုးသည် လွတ်လပ်ရေးမရမီ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို နယ်ချဲ့လက်ပါးစေများအဖြစ် စွပ်စွဲကာ တောခိုခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော လက်နက်ကိုင်သူပုန်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ရခိုင်ရိုးမနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများတွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူ၏လမ်းစဉ်သည် အလွန်တင်းမာပြီး အစွန်းရောက်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက သုံးသပ်ကြသည်။ အလံဖြူများနှင့်လည်း မကြာခဏ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဖမ်းဆီးခံရခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးနိဂုံး

သခင်စိုးသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် တောခိုပြီးနောက် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဧရာဝတီတိုင်း ကျိုက်လတ်မြို့နယ်အနီး၌ တပ်မတော်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဖမ်းဆီးခံရချိန်တွင် သူ၏အပြုအမူမှာ အလွန်ထူးခြားကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများက ဆိုကြသည်။ စစ်သားများကို ရဲရဲတင်းတင်း ရင်ဆိုင်ပြီး နိုင်ငံရေးတရားများ ဟောပြောခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ရန်ကုန်သို့ ရောက်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက သူ့ကို ကောင်းမွန်စွာ ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် သေဒဏ်ချမှတ်ခံရသော်လည်း ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။

ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝနှင့် ထူးခြားချက်များ

သခင်စိုးသည် နိုင်ငံရေးတွင်သာမက ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရပါ အလွန် ထူးခြားသူတဦးဖြစ်သည်။ သူသည် တယောထိုးခြင်းနှင့် စန္ဒရားတီးခြင်းကို အလွန်ဝါသနာပါပြီး ဂီတအနုပညာတွင် ပါရမီရှိသူဟု လူသိများသည်။ ထို့ပြင် သူ၏အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စများမှာလည်း သမိုင်းတွင် ပြောစမှတ်ပြုရလောက်အောင် ရှုပ်ထွေးခဲ့သည်။ သူသည် အမျိုးသမီးများစွာနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ထိုအပြုအမူကို "ကွန်မြူနစ် အချစ်" ဟူသော သဘောတရားရေးရာ အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ကာကွယ်ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။ သူ၏ပါတီဝင် အမျိုးသမီးငယ်များစွာကို "နိုင်ငံရေးသင်တန်းပေးရင်း" ဇနီးမယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းခဲ့မှုများကြောင့်လည်း ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။

နေဝင်ချိန်
၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ သခင်စိုးသည် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး "စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ဟောပြောချက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအယူအဆများသည် ခေတ်နှင့် အဆက်ပြတ်နေပြီဖြစ်သဖြင့် လူထုထောက်ခံမှု မရရှိခဲ့ပေ။ ရုပ်မြင်သံကြားမှ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင်လည်း သူ၏ဓလေ့အတိုင်း ဟန်ပါပါနှင့် ခက်ခဲနက်နဲသော စကားလုံးများကို သုံးစွဲခဲ့သဖြင့် လူငယ်များအကြား ဟာသတခုအဖြစ် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ သခင်စိုးသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

သခင်စိုးသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုနှင့် လက်ဝဲနိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် ဉာဏ်ပညာကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်တဦးဖြစ်သော်လည်း၊ သူ၏အစွန်းရောက်သော ဂိုဏ်းဂဏစွဲ၊ ပြင်းထန်သော မာနနှင့် လက်တွေ့မဆန်သော သဘောတရားစွဲလမ်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်တည်ဆောက်ရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်မရဘဲ တော်လှန်ရေးသမားတဦးအဖြစ်ဖြင့်သာ ဘဝဆုံးခဲ့ရသူအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။